Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc xây dựng khung quy đổi sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó việc đánh giá không chỉ căn cứ số lượng mà chú trọng chất lượng, giá trị và tác động của sản phẩm nghiên cứu, khả năng chuyển giao công nghệ, thương mại hóa và giải quyết các vấn đề thực ti
Việc xây dựng Thông tư nhằm cụ thể hóa Điều 6 Nghị định số 125/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026 của Chính phủ về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học; đồng thời tạo cơ sở hình thành, phát triển các nhóm nghiên cứu có năng lực tập hợp các nhà khoa học, triển khai những hướng nghiên cứu có giá trị khoa học và thực tiễn.
Theo dự thảo, các quy định hướng tới huy động lực lượng các nhà khoa học xuất sắc tham gia giải quyết những bài toán lớn; nâng cao chất lượng công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín; tạo ra sản phẩm sở hữu trí tuệ, giải pháp công nghệ có giá trị, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Dự thảo quy định các điều kiện, tiêu chí, tiêu chuẩn để công nhận, công nhận lại nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh. Cơ sở giáo dục đại học được chủ động tổ chức đánh giá, quyết định công nhận và quản lý hoạt động của các nhóm theo quy định, gắn với trách nhiệm giải trình.
Các trường cũng được chủ động cụ thể hóa quy định nội bộ, xác định hướng nghiên cứu phù hợp với chiến lược phát triển của mình. Trong đó, ưu tiên các hướng nghiên cứu tiên tiến, công nghệ chiến lược phù hợp với xu thế phát triển của thế giới và định hướng phát triển quốc gia.
Một nội dung đáng chú ý của dự thảo là xây dựng khung quy đổi sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm căn cứ lượng hóa kết quả hoạt động của các nhóm nghiên cứu.
Các sản phẩm được xem xét không chỉ gồm công bố khoa học mà còn có sản phẩm sở hữu trí tuệ, kết quả phát triển và chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng các sản phẩm ứng dụng, sáng tạo phù hợp.
Việc đánh giá chú trọng chất lượng, giá trị và tác động của sản phẩm, mức độ phù hợp với định hướng nghiên cứu; đồng thời xem xét năng lực tổ chức thực hiện và khả năng đạt được các kết quả đã cam kết.
Theo dự thảo, nhóm nghiên cứu tiềm năng phải đáp ứng các điều kiện về tổ chức, định hướng nghiên cứu và kết quả hoạt động trong 5 năm gần nhất.
Đối với khối khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ, nhóm nghiên cứu tiềm năng phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 35 điểm và điểm bình quân tối thiểu 7 điểm. Với khối khoa học xã hội và nhân văn, mức tương ứng là 25 điểm và 5 điểm.
Yêu cầu đối với nhóm nghiên cứu mạnh cao hơn đáng kể. Nhóm thuộc khối khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 150 điểm, điểm bình quân tối thiểu 15 điểm. Nhóm thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn phải đạt tổng điểm quy đổi tối thiểu 100 điểm, điểm bình quân tối thiểu 10 điểm.
Việc xác định các ngưỡng khác nhau nhằm tính đến đặc thù về sản phẩm, phương thức nghiên cứu và công bố của từng khối ngành, bảo đảm tính khả thi khi áp dụng.
Bên cạnh kết quả khoa học, dự thảo đặt ra các yêu cầu về cơ cấu thành viên nhằm vừa bảo đảm vai trò nòng cốt của cơ sở giáo dục đại học, vừa tạo không gian cho hợp tác nghiên cứu.
Theo đó, đối với cả nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh, tối thiểu 50% tổng số thành viên phải là giảng viên cơ hữu, nghiên cứu viên cơ hữu tại cơ sở giáo dục đại học chủ trì.
Với nhóm nghiên cứu tiềm năng, các thành viên còn lại có thể là nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên, chuyên gia; thành viên từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ trong nước và nước ngoài có chuyên môn phù hợp với định hướng nghiên cứu của nhóm.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh, dự thảo yêu cầu có sự tham gia của nghiên cứu sinh, học viên cao học có chuyên môn phù hợp; đồng thời khuyến khích sự tham gia của thành viên đến từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, chuyên gia độc lập trong nước và nước ngoài. Dự thảo cũng quy định về đồng trưởng nhóm là người thuộc tổ chức ngoài cơ sở giáo dục đại học.
Quy định này tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu mở rộng mạng lưới hợp tác, kết nối nguồn lực giữa trường đại học với viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhà khoa học trong nước, quốc tế; qua đó thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và tăng khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn./.
