Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT, xác định cụ thể tiêu chuẩn, nhiệm vụ và chế độ làm việc đối với trợ giảng, nghiên cứu viên và nhân sự hỗ trợ giảng dạy.
Các quy định mới tạo căn cứ để cơ sở giáo dục đại học quản lý đội ngũ theo vị trí việc làm, chủ động bố trí nhân lực, đồng thời từng bước chuẩn hóa năng lực đáp ứng yêu cầu đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT là quy định cụ thể tiêu chuẩn đào tạo, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và nhiệm vụ tương ứng với từng nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học.
Đáng chú ý, yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và sử dụng ngoại ngữ được đưa vào tiêu chuẩn năng lực của cả ba nhóm nhân sự. Quy định này đặt ra yêu cầu nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học phải thích ứng với quá trình chuyển đổi số, có khả năng tiếp cận tri thức và công nghệ mới, đáp ứng sự thay đổi của môi trường đào tạo, nghiên cứu.
Thông tư đồng thời xác định cơ sở pháp lý để quản lý nhân sự theo vị trí việc làm và phân biệt cơ chế áp dụng đối với viên chức và người lao động.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học tư thục, việc tuyển dụng, trả lương theo công việc, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác (nếu có) được thực hiện theo quy chế của cơ sở, trên nguyên tắc công khai, minh bạch và tuân thủ quy định của pháp luật.
Cùng với chuẩn hóa tiêu chuẩn theo vị trí việc làm, Thông tư quy định nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học làm việc theo chế độ 40 giờ mỗi tuần. Thời gian làm việc được bố trí linh hoạt căn cứ yêu cầu của nhiệm vụ chuyên môn.
Trên cơ sở đặc thù ngành đào tạo, lĩnh vực nghiên cứu và điều kiện tổ chức thực tế, người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học được quy định cụ thể việc phân bổ thời gian làm việc.
Quy định này vừa xác lập căn cứ chung về thời giờ làm việc, vừa tạo dư địa để các trường chủ động tổ chức nhân lực. Điều này có ý nghĩa đối với những vị trí gắn với phòng thí nghiệm, hoạt động nghiên cứu, hỗ trợ giảng dạy hoặc các nhiệm vụ chuyên môn có thời gian thực hiện không hoàn toàn trùng với giờ hành chính thông thường.
Việc nghỉ phép được thực hiện theo quy định của pháp luật và bố trí phù hợp với kế hoạch của cơ sở giáo dục đại học, bảo đảm không ảnh hưởng đến nhiệm vụ được phân công.
Đối với thời gian làm thêm, tổng số giờ không được vượt quá giới hạn theo quy định của pháp luật về lao động; tiền lương làm thêm giờ được thanh toán theo quy định. Như vậy, quyền chủ động của cơ sở giáo dục đại học trong bố trí thời gian làm việc đi cùng yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Thông tư cũng quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm việc áp dụng các tiêu chuẩn mới không gây xáo trộn đội ngũ đang làm việc.
Theo đó, nhân sự hỗ trợ giáo dục đại học đã được tuyển dụng hoặc ký hợp đồng trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện mới vẫn được tiếp tục bố trí làm việc.
Các trường có trách nhiệm tổ chức đào tạo, bồi dưỡng để những nhân sự này từng bước đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm theo quy định của pháp luật và quy chế tổ chức, hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.
Đối với những người đã được bổ nhiệm chức danh trợ giảng trước ngày 1/1/2026, các chế độ phụ cấp đang áp dụng được bảo lưu đến hết ngày 31/12/2026. Các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm rà soát, xếp lại bậc lương và chế độ phụ cấp phù hợp với vị trí việc làm theo quy định.
Cơ chế chuyển tiếp vừa bảo đảm quyền lợi của đội ngũ hiện có, tránh việc thay đổi nhân sự đột ngột do chưa đáp ứng ngay các tiêu chuẩn mới, vừa đặt ra trách nhiệm của cơ sở giáo dục đại học trong rà soát, đào tạo và sắp xếp lại nhân lực.
Với việc xác định rõ tiêu chuẩn năng lực, nhiệm vụ, thời giờ làm việc và cơ chế chuyển tiếp theo từng vị trí, Thông tư số 90/2026/TT-BGDĐT tạo căn cứ để các cơ sở giáo dục đại học rà soát toàn bộ đội ngũ hỗ trợ, từ đó xây dựng kế hoạch tuyển dụng, bồi dưỡng và sử dụng nhân lực phù hợp hơn với yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và chuyển đổi số./.
