Với việc quét mã QR, du khách sẽ nắm bắt được thông tin về giá trị văn hóa, lịch sử đi kèm những hình ảnh và âm thanh sinh động.
Thời gian qua, việc ứng dụng khoa học công nghệ đã được các địa phương và ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng triển khai, từng bước phát huy hiệu quả trong công tác bảo tồn, quảng bá các giá trị di tích lịch sử, văn hóa trên nền tảng số.
* Công nghệ tăng trải nghiệm cho người dân với di sản
Đến với di tích Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh, Hải Phòng) hay di tích Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng) hiện nay, với việc quét mã QR, du khách sẽ nắm bắt được thông tin về giá trị văn hóa, lịch sử đi kèm những hình ảnh và âm thanh sinh động. Trong trường hợp người dân và du khách không đến trực tiếp thì chỉ qua ảnh chụp mã QR hoặc truy cập vào các đường dẫn trang web camgiang360.vn sẽ được “tham quan” di tích ngay trên điện thoại.
Chị Lê Hải An, sinh ra và lớn lên tại Cộng hòa Liên bang Đức, chia sẻ: trước đây, mỗi lần về VN chị và gia đình thường cùng nhau đi tham quan cảnh đẹp và di tích ở quê hương. Khi biết đến trang camgiang360.vn, chị cảm thấy như được đặt chân trở lại những địa danh thân thuộc. Chị có thể giới thiệu cho bạn bè quốc tế hiểu về văn hóa Việt Nam.
Trang camgiang360.vn là kết quả Dự án Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và bản đồ số di tích được huyện Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương trước kia) triển khai và đưa vào khai thác từ tháng 3/2025. Theo đó, du khách ở bất cứ đâu, chỉ cần tra từ khóa “camgiang360” sẽ được tham quan trực tuyến các di tích thuộc huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương cũ trong đó có di tích Quốc gia đặc biệt Đền Bia, chùa Giám, đền Xưa và Văn miếu Mao Điền. Khung cảnh tổng thể di tích sẽ được hiện ra cùng thuyết minh chi tiết, du khách có thể lựa chọn tham quan một hạng mục kiến trúc bất kỳ để ngắm cận cảnh nét đẹp của các công trình.
Hiện nay, 2 di tích quốc gia đặc biệt: Đền Xưa – Chùa Giám – Đền Bia và Văn miếu Mao Điền được quản lý trực tiếp bởi Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc. Bản đồ số hệ thống các di tích thuộc huyện Cẩm Giàng cũ cũng đã được liên kết với trang web của Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc. Nhờ vậy, công nghệ đã xóa bỏ rào cản không gian và thời gian để đưa di sản tới gần hơn với công chúng trong và ngoài nước.
Việc số hóa di tích đã ngày càng trở nên phổ biến và được nhiều địa phương triển khai. Tại phường Hồng An, ngày 6/10, địa phương đã ra mắt mô hình số hóa 10 di tích và 1 cây di sản và 1 cụm di sản bằng công nghệ thực tế ảo VR 360. Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân phường Hồng An Lê Thị Lan cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng, Chính phủ và thành phố Hải Phòng về đẩy mạnh chuyển đổi số, UBND phường Hồng An đã chú trọng ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong các lĩnh vực văn hóa – xã hội, quảng bá du lịch địa phương. Việc số hóa các di tích trên địa bàn phường có ý nghĩa trong việc ứng dụng công nghệ để bảo tồn, quảng bá các giá trị lịch sử, văn hóa của địa phương, giúp người dân và du khách dễ dàng tiếp cận thông tin về các di tích trên môi trường số.
* Đa dạng hình thức ứng dụng công nghệ để quảng bá văn hóa
Ở một cách ứng dụng khác, công nghệ lại hỗ trợ đắc lực cho du khách trong hành trình du lịch khám phá. Đầu tháng 10/2026, phường Hòa Bình (Hải Phòng) đã cho ra mắt bản đồ số di tích - văn hóa trên địa bàn. Bản đồ được tích hợp trên nền tảng Google Maps, đánh dấu vị trí 13 di tích cấp thành phố. Người dân, du khách không chỉ tra cứu vị trí, tìm đường di chuyển thuận tiện đến di tích mà còn tiếp cận được những thông tin cơ bản giới thiệu về di tích ngay trên phần chỉ dẫn. Việc tích hợp nội dung thuyết minh giúp bản đồ không đơn thuần là công cụ định vị mà còn trở thành kênh thông tin quảng bá du lịch, giá trị văn hóa lịch sử.
Không chỉ số hóa thông tin về các điểm đến, việc ứng dụng công nghệ cũng đã mang lại hiệu quả trong thiết kế các sản phẩm du lịch giúp lan tỏa những giá trị văn hóa, lịch sử của di tích của địa phương. Một trong những minh chứng sinh động cho điều này là tour đêm “Dấu thiêng Hàng Kênh” được tổ chức thời gian qua. Chương trình là sự kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn dân gian, nghi lễ truyền thống và công nghệ hiện đại với các hoạt động như: Biểu diễn rối nước trên hồ bán nguyệt; nghi lễ dâng hương, dâng văn… đặc biệt là những màn trình diễn độc đáo bằng công nghệ 3D Mapping mang lại trải nghiệm độc đáo với du khách trong nước và quốc tế đến với Hải Phòng. Thành công của dự án cho thấy ứng dụng công nghệ số hiện đại vào không gian di sản, trở thành điểm nhấn mới lạ trong khai thác giá trị di sản văn hóa.
Còn tại di sản thế giới Côn Sơn – Kiếp Bạc, ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, lan tỏa các giá trị của di sản đã và đang được đẩy mạnh. Vừa qua, bộ nhận diện thương hiệu thống nhất cho tuyến di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được công bố nhằm nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường du lịch trong nước và quốc tế. Ông Nguyễn Văn Cường, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc chia sẻ, thời gian tới, đơn vị tiếp tục ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, thuyết minh tự động, xây dựng bản đồ số, tour tham quan thông minh và hệ thống dữ liệu dùng chung cho toàn tuyến. Lắp đặt hệ thống thuyết minh tự động tại 5 điểm di sản Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương; Triển khai ứng dụng Zalo Mini App và tích hợp trợ lý ảo trực tuyến (AI) tuyên truyền quảng bá, tra cứu thông tin, đặt dịch vụ và hỗ trợ du khách tại 5 điểm di sản là Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương.
Sau khi hợp nhất, thành phố Hải Phòng có 3.981 di tích, trong đó có 2 di sản thế giới, 9 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt, 257 di tích quốc gia, 722 di tích cấp thành phố. Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cho biết, thành phố xác định trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, chuyển đổi số mạnh mẽ, việc phát huy giá trị các di sản thế giới và di tích tiêu biểu không chỉ mang ý nghĩa giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn là động lực để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Số hóa các dữ liệu văn hóa đang trở thành một xu thế. Cùng với đó, thời gian tới, thành phố Hải Phòng cũng tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thực tế ảo và các nền tảng số đa ngôn ngữ để giới thiệu di sản, điểm đến tiêu biểu, qua đó quảng bá hình ảnh vùng đất, con người và những giá trị văn hóa đặc sắc của thành phố đến với bạn bè quốc tế, từ đó, nâng cao sức hấp dẫn của các điểm đến, đưa các di tích, di sản đóng góp cho sự tăng trưởng du lịch, dịch vụ của thành phố./.
