Sáng 24/4, tại Hà Nội, Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) phối hợp cùng Ban tổ chức Triển lãm analytica Vietnam tổ chức hội thảo "Cơ hội và thách thức đối với ngành phân tích và thử nghiệm Việt Nam trong giai đoạn mới 2026-2030".
Phát biểu khai mạc tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nội, Chủ tịch Hội các Phòng thử nghiệm Việt Nam cho biết, hội thảo là diễn đàn quan trọng để các chuyên gia, nhà quản lý cùng thảo luận sâu hơn về các chính sách mới, đồng thời xác định những lộ trình triển khai thiết yếu, giúp các phòng thử nghiệm nâng cao năng lực để đáp ứng các quy định hiện thời của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (sửa đổi) và Luật Quản lý chất lượng sản phẩm hàng hóa (sửa đổi). Đồng thời, hội thảo cũng đề cập đến nhiều vấn đề khác đang được xã hội, các cơ quan quản lý và các phòng thử nghiệm đặc biệt quan tâm như: Quản lý và thử nghiệm an toàn thực phẩm; thuốc và mỹ phẩm; chất chuẩn trong y tế; an toàn bức xạ hạt nhân; đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đánh giá quản lý nhà nước đối với hoạt động động thử nghiệm - các quy định và yêu cầu triển khai thực hiện theo Luật số 70/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, bà Nguyễn Thị Mai Hương, Trưởng ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp (Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia) cho biết, một điểm mới nổi bật trong Luật này là quy định về xây dựng Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia. Đây là công cụ mang tính dài hạn nhằm định hướng tổng thể, đồng bộ hóa hạ tầng tiêu chuẩn kỹ thuật, tích hợp từ trung ương đến địa phương, gắn với các mục tiêu phát triển bền vững, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Cụ thể, Luật đề cập đến 3 chuyển dịch về tư duy quản lý: Từ quản lý hoạt động sang quản lý đối tượng có điều kiện; từ quản lý giấy tờ phân tán sang quản lý dữ liệu và minh bạch thông tin; từ kiểm tra phân tán sang quản lý có cấu trúc, gắn với giám sát và hiệu quả thực thi.
Thúc đẩy quản lý nhà nước đối với hoạt động thử nghiệm, bà Nguyễn Thị Mai Hương nhấn mạnh, cần ưu tiên triển khai 4 ưu tiên trong giai đoạn đầu như: Chuẩn hóa pháp lý, chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn hóa năng lực và quản lý theo rủi ro nhằm đưa thử nghiệm vào đúng vị trí của một cấu phần trọng yếu trong hạ tầng chất lượng quốc gia.
Định hướng phát triển ngành phân tích và thử nghiệm thời gian tới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Tích (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng, trước hết Việt Nam cần có chiến lược cho ngành thử nghiệm như Quy hoạch hạ tầng thử nghiệm đa tầng, đồng bộ với các ngành công nghiệp mũi nhọn chiến lược của quốc gia; xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm cấp quốc gia làm hạt nhân phát triển công nghệ. Đồng thời, thiết lập hệ thống phân tích chuyên sâu theo từng lĩnh vực công nghiệp cụ thể để tối ưu kết quả; ưu tiên phục vụ bán dẫn, vật liệu mới và năng lượng nhằm tạo đột phá cho hạ tầng kỹ thuật; phát triển mạng lưới địa phương để đảm bảo khả năng tiếp cận và hỗ trợ kỹ thuật rộng khắp cả nước.
Nhằm thực hiện tốt chiến lược ngành thử nghiệm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Tích đề xuất, thời gian tới, Việt Nam cần chủ động tham gia xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế quan trọng tại các tổ chức uy tín như Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và Ủy ban Kỹ thuật Điện quốc tế (IEC), đặc biệt ưu tiên các lĩnh vực công nghệ mới. Chuyển đổi vai trò của tiêu chuẩn từ công cụ kiểm soát truyền thống sang công cụ kiến tạo, định hình thị trường mới, tạo lợi thế cạnh tranh ngay từ bước đầu, giúp doanh nghiệp nội địa rút ngắn khoảng cách, tiệm cận nhanh hơn với các chuẩn mực toàn cầu, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.
Tại hội thảo, các chuyên gia cũng trao đổi một số nội dung như: Các vấn đề thách thức trong quản lý và kiểm nghiệm an toàn thực phẩm hiện nay; các vấn đề thử nghiệm liên quan đến an toàn và bức xạ hạt nhân - thực tiễn và thách thức; các chất chuẩn sử dụng trong xét nghiệm y tế - thực trạng và giải pháp; công nhận nâng cao năng lực cho phòng thí nghiệm.../.
