Giáo dục

Ứng dụng AI trong giáo dục phải phát huy vai trò chủ động của con người

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi phương thức dạy và học, mở ra cơ hội cá nhân hóa giáo dục và phát triển các mô hình đào tạo mới.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi phương thức dạy và học, mở ra cơ hội cá nhân hóa giáo dục và phát triển các mô hình đào tạo mới.

 Tuy nhiên, chuyển đổi giáo dục không chỉ là ứng dụng công nghệ mà phải bảo đảm vai trò chủ động của giáo viên, người học, đồng thời chú trọng các nguyên tắc đạo đức, minh bạch và công bằng trong tiếp cận giáo dục.

Đây là nội dung được các chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo Đối thoại ASEAN - Trung Quốc về AI và giáo dục kỹ thuật số, do Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức chiều 2/11, trong khuôn khổ Hội nghị Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (GMC 2026).

Hội thảo quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ sở giáo dục đại học và tổ chức nghiên cứu đến từ Trung Quốc, các quốc gia ASEAN và nhiều khu vực trên thế giới, tập trung trao đổi những xu hướng ứng dụng AI trong giáo dục, đổi mới phương pháp giảng dạy và thúc đẩy hợp tác giáo dục số.

Đại diện Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO (UNESCO IITE) nhấn mạnh, AI cần được sử dụng để phục vụ các mục tiêu giáo dục, tăng cường năng lực của giáo viên và người học thay vì làm suy giảm vai trò của con người.

Theo đại diện UNESCO IITE, công nghệ có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, thiết kế bài giảng, cá nhân hóa việc học và giảm bớt một số công việc cho giáo viên. Tuy nhiên, nhà giáo vẫn giữ vai trò quyết định trong lựa chọn phương pháp sư phạm, tổ chức hoạt động học tập, định hướng và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của người học.

Đối với học sinh, sinh viên, yêu cầu đặt ra không chỉ là sử dụng thành thạo các công cụ AI mà còn phải hình thành năng lực tư duy phản biện, đánh giá thông tin, nhận diện những cơ hội, rủi ro và giới hạn của công nghệ. Đây là những năng lực cần thiết để người học làm chủ AI, sử dụng công nghệ một cách an toàn, có trách nhiệm.

Từ góc độ cơ sở đào tạo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, việc tăng cường hợp tác quốc tế có ý nghĩa quan trọng trong thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới giáo dục đại học và phát triển hệ sinh thái giáo dục số.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ tại Hội thảo.

Thông qua hội thảo, nhà trường kỳ vọng mở rộng mạng lưới đối tác học thuật, tăng cường trao đổi chuyên gia, triển khai các chương trình nghiên cứu, đào tạo chung và thúc đẩy những sáng kiến hợp tác thiết thực giữa Việt Nam, Trung Quốc và các quốc gia ASEAN. Mục tiêu hướng tới là xây dựng hệ sinh thái giáo dục số mở, sáng tạo, bao trùm và có trách nhiệm.

Cụ thể hóa định hướng này, tại Phiên họp Ban điều hành Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA) năm 2026 diễn ra sáng cùng ngày, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam đã đưa ra 4 sáng kiến hợp tác nhằm thúc đẩy ứng dụng AI trong giáo dục và tăng cường kết nối học thuật quốc tế.

Trong đó, Đại học Quốc gia Hà Nội kiến nghị thành lập Nhóm công tác về năng lực ứng dụng AI của nhà giáo, đồng thời sẵn sàng đồng chủ trì xây dựng khung năng lực chung và các chương trình bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Một sáng kiến khác là phát triển các khóa học thông minh đa ngôn ngữ, trước mắt thí điểm từ 2-5 khóa học bằng tiếng Việt và tiếng Anh về AI trong giáo dục, giảng dạy số và đánh giá học tập.

Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đề xuất triển khai Chương trình trao đổi học giả GMA và Chương trình nghiên cứu chung về AI trong giáo dục; đồng thời đưa giáo dục đa ngôn ngữ và phát triển năng lực nhà giáo thành nội dung ưu tiên trong Báo cáo Phát triển Giáo dục đại học số toàn cầu năm 2027. Đại học Quốc gia Hà Nội sẵn sàng tham gia xây dựng một chương riêng về Đông Nam Á, phản ánh kinh nghiệm và những vấn đề thực tiễn của khu vực.

Tại các phiên thảo luận chuyên đề, đại biểu tập trung vào ba nhóm nội dung gồm đổi mới dạy và học dựa trên AI; ứng dụng AI trong đào tạo chuyên nghiệp và thực hành chuyên ngành; chuyển đổi giáo dục số và xây dựng hệ sinh thái hợp tác khu vực.

Các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm tích hợp AI vào chương trình đào tạo và hoạt động thực hành trong những lĩnh vực như y học, hóa học, sinh học, khoa học giáo dục và quản lý giáo dục. Việc ứng dụng công nghệ cần gắn với phát triển năng lực nghề nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng thích ứng của người học trước những thay đổi của thị trường lao động.

Bên cạnh đó, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng giáo dục số, tài nguyên học tập mở và cơ chế chia sẻ tri thức giữa các trường đại học. Hợp tác xuyên biên giới được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, thu hẹp khoảng cách giáo dục và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa của từng quốc gia.

Hội thảo là hoạt động mở đầu trong khuôn khổ GMC 2026, do Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng tổ chức từ ngày 2-4/11 tại Hà Nội, với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo”.

Các trao đổi tại hội thảo tiếp tục khẳng định yêu cầu phát triển AI trong giáo dục theo hướng lấy con người làm trung tâm, bảo đảm công nghệ hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế để xây dựng môi trường giáo dục số công bằng, bao trùm và bền vững./.

PV

Tin liên quan

Xem thêm