Cùng với đầu tư nâng cấp hạ tầng, các doanh nghiệp khai thác cảng biển tại Hải Phòng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Từ tự động hóa quy trình giao nhận, định vị container đến quản trị khai thác bằng hệ thống điều hành thông minh, những giải pháp công nghệ này góp phần nâng cao năng suất, rút ngắn thời gian phục vụ, giảm chi phí logistics, từng bước hiện đại hóa hoạt động cảng biển.
* Số hóa quy trình
Tại cảng Tân Vũ và cảng Đình Vũ (thuộc hệ thống khai thác của Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng), thời gian qua, doanh nghiệp đã đẩy mạnh ứng dụng hệ thống giao nhận cổng tự động SmartGate, góp phần số hóa quy trình kiểm soát phương tiện, container, rút ngắn thời gian làm thủ tục và nâng cao hiệu quả khai thác. Hệ thống sử dụng camera và phần mềm quản lý để tự động nhận diện phương tiện, biển số xe và số hiệu container. Dữ liệu được cập nhật, đối chiếu trên hệ thống, hỗ trợ kiểm soát phương tiện ra vào cảng, giảm thao tác thủ công và hạn chế sai sót trong quá trình giao nhận.
Ông Đinh Ngọc Hà, Trưởng Trung tâm Điều hành sản xuất Chi nhánh Cảng Tân Vũ cho biết, việc đưa công nghệ thông tin vào hoạt động khai thác đã giúp cải thiện công tác lập kế hoạch, xử lý dữ liệu và cung cấp thông tin cho khách hàng. Trước đây, sau khi container được hạ từ tàu xuống bãi, khách hàng có thể phải chờ khoảng 20 - 30 phút mới cập nhật được vị trí hàng hóa. Hiện nay, thông qua hệ thống phần mềm quản lý vị trí tại bãi, thông tin được cập nhật gần như tức thời, giúp chủ hàng chủ động hơn trong kế hoạch nhận hàng.
Đối với SmartGate, hệ thống tạo thuận lợi cho doanh nghiệp vận tải và lái xe khi thực hiện giao nhận. Sau khi hoàn tất dữ liệu trên phần mềm, phương tiện đi qua cổng được camera tự động nhận diện biển số xe và số container, đối chiếu thông tin để mở barie và hướng dẫn xe đến đúng vị trí lấy hàng. Nhờ đó, khách hàng giảm thời gian chờ đợi, hạn chế các thủ tục trực tiếp và nâng cao hiệu quả giao nhận.
Một công nghệ đáng chú ý khác đang được ứng dụng tại cảng Tân Vũ và cảng Đình Vũ là hệ thống định vị dẫn hướng D.GPS. Công nghệ này sử dụng tín hiệu vệ tinh kết hợp thiết bị thu phát gắn trên phương tiện khai thác để xác định vị trí container trong bãi theo sơ đồ hàng, dãy, tầng. Nhờ dữ liệu định vị, người điều khiển cẩu và phương tiện nâng hạ có thể xác định chính xác vị trí container cần khai thác, hỗ trợ quá trình xếp dỡ, hạn chế nhầm lẫn và rút ngắn thời gian tìm kiếm hàng hóa.
Bên cạnh SmartGate và D.GPS, các cảng thuộc hệ thống Cảng Hải Phòng tiếp tục mở rộng ứng dụng cảng điện tử ePort, cho phép khách hàng đăng ký lệnh giao nhận container, thanh toán trực tuyến và tra cứu hồ sơ. Các ứng dụng trên thiết bị di động từng bước được triển khai, tích hợp chức năng hẹn giờ giao nhận, giám sát vận chuyển và hỗ trợ dẫn đường cho lái xe. Tại cảng Đình Vũ, hệ thống ePort được đưa vào sử dụng từ tháng 10/2024 hỗ trợ đăng ký giao nhận, thanh toán trực tuyến, phát hành hóa đơn điện tử và điều phối phương tiện. Doanh nghiệp đồng thời đầu tư hệ thống quản lý khai thác container, mạng Wi-Fi, máy tính công nghiệp trên các phương tiện nâng hạ và hệ thống camera giám sát.
* Đầu tư đồng bộ các hệ thống công nghệ
Không chỉ tại hệ thống cảng Hải Phòng, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng đang tạo ra những thay đổi rõ nét tại Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng, thuộc khu bến cảng Lạch Huyện. Với định hướng phát triển cảng xanh, cảng thông minh, Hateco đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị khai thác hiện đại, công nghệ thông tin và tự động hóa nhằm tối ưu quy trình vận hành, nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ.
Một trong những công nghệ trọng tâm là hệ điều hành khai thác cảng TOS NAVIS N4, giúp số hóa quy trình từ cổng, bãi đến cầu tàu, điều độ thiết bị và quản lý container theo thời gian thực. Công nghệ nhận diện ký tự quang học OCR được tích hợp tại cổng và cần cẩu, tự động nhận diện container, phương tiện, ghi nhận tình trạng hàng hóa, giảm thao tác nhập dữ liệu thủ công. Cùng với đó, hệ thống cổng tự động, công nghệ nhận diện biển số xe, RFID và ứng dụng đặt lịch hẹn xe tải TAS cho phép lái xe chủ động đăng ký thời gian đến cảng, hạn chế tình trạng tập trung phương tiện cùng thời điểm.
Theo thông tin doanh nghiệp công bố, tỷ lệ xe sử dụng cổng tự động và ứng dụng đặt lịch hẹn tại Hateco đạt 100%, thời gian quay vòng xe tải được rút ngắn xuống dưới 14 phút/xe. Cảng còn triển khai hệ thống cảng điện tử ePort, phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp ERP, hệ thống theo dõi container lạnh tự động và số hóa tài sản. Mạng di động 5G dùng riêng kết hợp trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây hỗ trợ trao đổi, cập nhật thông tin liên tục, phục vụ công tác quản lý, điều hành.
Ông Nguyễn Văn Tiến, Tổng Giám đốc Cảng Container quốc tế Hateco Hải Phòng, cho biết ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số là nền tảng quan trọng trong mô hình phát triển của cảng. Việc đầu tư đồng bộ các hệ thống công nghệ giúp tối ưu hóa quy trình khai thác, nâng cao năng suất thiết bị, rút ngắn thời gian tàu nằm tại cảng và cải thiện chất lượng dịch vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các hãng tàu quốc tế và chuỗi logistics toàn cầu.
Hiệu quả ứng dụng công nghệ được thể hiện qua kết quả khai thác thực tế. Năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua Hateco đạt 808.000 TEU, tương đương khoảng 95% công suất khai thác. Năng suất xếp dỡ trung bình đạt khoảng 30 container/cẩu/giờ, mức cao nhất đạt 42 container/cẩu/giờ. Việc nâng cao năng suất góp phần giảm thời gian tàu nằm tại cảng, tiết kiệm năng lượng và hạn chế phát thải từ hoạt động khai thác.
Đánh giá về xu hướng này, Thạc sĩ Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng cho rằng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu đang đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh đối với ngành logistics thành phố. Trong đó, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tối ưu hóa kế hoạch xếp dỡ container, dự báo thời gian tàu đến, tàu rời cảng, điều độ cầu bến và tự động nhận diện phương tiện, hàng hóa. Các công nghệ dữ liệu lớn và bản sao số (Digital Twin) cũng mở ra khả năng mô phỏng hoạt động khai thác theo thời gian thực, dự báo nguy cơ ùn tắc và tối ưu hóa sử dụng hạ tầng.
Theo ông Nguyễn Văn Kính, để hình thành hệ sinh thái cảng thông minh, Hải Phòng cần đẩy mạnh xây dựng nền tảng dữ liệu logistics dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa doanh nghiệp cảng, hãng tàu, hải quan và doanh nghiệp vận tải; đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ cao, bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu.
Thực tế cho thấy, ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất tại từng cảng mà còn góp phần kết nối toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi các quy trình giao nhận, quản lý container, điều hành phương tiện và cung cấp dịch vụ được số hóa đồng bộ, cảng biển Hải Phòng sẽ có thêm điều kiện giảm chi phí logistics, nâng cao chất lượng phục vụ, tăng sức cạnh tranh và khẳng định vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế của khu vực phía Bắc./.


