Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được gắn với cải cách thủ tục hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Trong giai đoạn mới, chuyển đổi số trở thành động lực đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao chất lượng sống. Kiến tạo xã hội số không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ, mà là quá trình xây dựng nền tảng phát triển hiện đại, minh bạch. Việc chuyển dịch từ quản trị truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo đã khẳng định rõ quyết tâm: lấy người dân làm trung tâm phục vụ và chủ thể thực hiện.
* Lấy người dân làm trung tâm phục vụ
Cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Phú Xuyên (Hà Nội) đang tập trung huy động mọi nguồn lực để kiến tạo xã hội số hiện đại. Quá trình này không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn mang lại những tiện ích thiết thực, nâng cao chất lượng sống cho nhân dân.
Để công cuộc chuyển đổi số đi vào thực chất, địa phương đã kiện toàn 32 Tổ chuyển đổi số cộng đồng tại 32 thôn với hơn 240 thành viên. Lực lượng này giữ vai trò nòng cốt trong việc hướng dẫn người dân khai thác dịch vụ công trực tuyến, sử dụng nền tảng iHanoi gắn với bảo đảm an toàn thông tin mạng. Song song đó, xã đẩy mạnh xây dựng mô hình thôn, tổ dân phố số, nhà văn hóa số; đồng bộ hóa hồ sơ sức khỏe điện tử và số hóa quản trị trường học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội.
Phát huy vai trò xung kích, Bí thư Đoàn xã Phú Xuyên Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết, tuổi trẻ địa phương đã triển khai nhiều phần việc hướng mạnh về cơ sở. Nổi bật là việc tổ chức 3 lớp “Bình dân học vụ số” thu hút gần 200 lượt cán bộ, hội viên người cao tuổi cùng hơn 110 đoàn viên, thanh niên tham gia. Các đội hình tình nguyện được duy trì thường xuyên để trực tiếp cầm tay chỉ việc, hỗ trợ người dân sử dụng iHanoi, ứng dụng Báo cháy 114, giải quyết thủ tục hành chính và số hóa dữ liệu.
Tại phường Bạch Mai (Hà Nội), ngay từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Ban Chỉ đạo 57-NQ/TW của phường đã xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ mang tính chiến lược. Dấu ấn rõ nét nhất là việc triển khai hiệu quả 6 mô hình sáng tạo, gồm: “Chi bộ số” tại Chi bộ Tổ dân phố số 5; “Chuyển đổi số thích ứng với đảng viên cao tuổi” tại Chi bộ Tổ dân phố 77; ứng dụng khoa học công nghệ đổi mới công tác quán triệt nghị quyết Đảng ủy phường; “Bình dân học vụ số” liên kết với 4 trường đại học lớn trên địa bàn; “Chợ số” tại chợ Quỳnh Mai, chợ Bách Khoa cùng “Tuyến phố không dùng tiền mặt” tại 5 tuyến phố lớn (Võ Thị Sáu, Thanh Nhàn, Lê Thanh Nghị, Tạ Quang Bửu, Trần Đại Nghĩa), hoàn thành 100% chỉ tiêu thành phố giao; và mô hình “Camera an ninh” vận hành Trung tâm giám sát với 135 mắt camera.
Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các Tổ chuyển đổi số cộng đồng tại phường Bạch Mai đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc phổ cập kỹ năng số, đặc biệt quan tâm hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt, khẳng định vai trò chủ thể của người dân.
Chia sẻ về định hướng thời gian tới, Phó Chủ tịch UBND phường Bạch Mai Nguyễn Thị Ngọc Anh nhấn mạnh, địa phương sẽ tiếp tục nâng tầm chất lượng các mô hình hiện có. Trọng tâm là vận động người dân sử dụng thường xuyên nền tảng iHanoi để tương tác, xử lý kịp thời các kiến nghị dân sinh; mở rộng hỗ trợ chuyển đổi số cho hộ kinh doanh nhằm tạo doanh thu thực tế trên môi trường số, đồng thời duy trì bền vững hiệu quả các chợ số, tuyến phố không dùng tiền mặt và hệ thống quản lý an toàn thực phẩm trường học.
* Mở rộng dịch vụ công, kết nối dữ liệu phục vụ người dân
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, thành phố tập trung triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, gắn nhiệm vụ với tiến độ, sản phẩm và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, người đứng đầu. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được gắn với cải cách thủ tục hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
HĐND thành phố đã ban hành 10 nghị quyết về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các lĩnh vực liên quan. Các chính sách tập trung vào nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; phát triển hạ tầng; thử nghiệm có kiểm soát; thu hút nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và các công cụ tài chính. Thành phố đã cho phép hai dự án thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực phương tiện tự hành và chế biến đất hiếm.
Trong cải cách thủ tục hành chính, Hà Nội đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.557 trong tổng số 1.721 thủ tục, đạt 90,5%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính đã tích hợp 1.991 thủ tục lên Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống điều phối thủ tục hành chính, trong đó có 1.608 thủ tục trực tuyến toàn trình.
Đối với 25 thủ tục trọng điểm, phương án tái cấu trúc được xây dựng theo hướng khai thác, tái sử dụng dữ liệu, cắt giảm thành phần hồ sơ và đơn giản hóa quy trình.
Hạ tầng số tiếp tục được đầu tư tới cơ sở. Thành phố hoàn thành kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng cho toàn bộ 126 xã, phường; phối hợp cung cấp internet, wifi miễn phí tại 350 nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa.
Phương thức làm việc trong hệ thống chính trị cũng từng bước chuyển sang môi trường số.Cơ sở dữ liệu đất đai có thông tin của hơn 4,78 triệu thửa đất, đạt 99,1% so với số thửa có thông tin không gian. Trong y tế, hệ thống đã chuẩn hóa, quản lý thông tin của hơn 9,7 triệu người; trên 9,25 triệu người có thông tin sức khỏe, đạt khoảng 95,4%.
Chuyển đổi số cũng được thúc đẩy trong hoạt động kinh doanh. Đến ngày 25/9/2026, có 231.026 trong tổng số 431.865 đối tượng được hỗ trợ chuyển đổi số, đạt 53,5%; 2.601 sản phẩm được đưa lên sàn thương mại điện tử.
Theo số liệu ước tính đến tháng 9/2026, giá trị tăng thêm của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số chiếm khoảng 22,85% GRDP thành phố; tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt 16,7% GRDP. Những kết quả này cho thấy, vai trò ngày càng rõ của công nghệ trong phát triển kinh tế Thủ đô, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng hiệu quả ứng dụng ở từng ngành, doanh nghiệp./.
