Sở hữu nhiều nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc cùng cảnh quan thiên nhiên đa dạng, xã Na Son, tỉnh Điện Biên đang khai thác những lợi thế sẵn có để phát triển du lịch cộng đồng. Hướng đi này không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân mà còn góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, nhất là văn hóa dân tộc Thái.
*Khai thác tiềm năng văn hóa bản địa
Na Son là địa bàn sinh sống của các dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, mỗi dân tộc có những nét văn hóa đặc trưng. Trong đó, đồng bào Thái vẫn lưu giữ nhiều giá trị truyền thống như kiến trúc nhà sàn, trang phục áo cóm, các điệu múa dân gian, ẩm thực, nghề nấu rượu cùng những phong tục, tập quán tốt đẹp. Đây là những yếu tố thuận lợi để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc văn hóa bản địa.
Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Na Son Quàng Văn Phong, bên cạnh giá trị văn hóa, Na Son còn có lợi thế về vị trí địa lý và giao thông. Trên địa bàn có chợ trung tâm xã Na Son, chợ phiên Keo Lôm, kết nối thuận lợi với các xã Pu Nhi, Mường Luân. Các hoạt động trao đổi hàng hóa, giao lưu văn hóa, văn nghệ giữa người dân các địa phương tạo thêm điều kiện phát triển du lịch.
Trong đó, bản Sư Lư được xác định là địa bàn có tiềm năng xây dựng điểm du lịch cộng đồng. Nơi đây có giao thông thuận tiện, phần lớn cư dân là đồng bào dân tộc Thái, vẫn duy trì nhiều nét sinh hoạt truyền thống. Những ngôi nhà sàn, ẩm thực, nghề thủ công và phong tục tập quán có thể trở thành sản phẩm trải nghiệm, giới thiệu đến du khách. Từ những lợi thế này, xã Na Son đã ban hành nghị quyết về phát triển du lịch cộng đồng, tập trung khai thác các giá trị văn hóa truyền thống gắn với cải thiện đời sống người dân. Trong đó, người dân được xác định là chủ thể trực tiếp tham gia bảo tồn văn hóa và cung cấp các dịch vụ du lịch.
Để phát triển du lịch cộng đồng, Na Son đang vận động các hộ gia đình tham gia mô hình, tập trung chỉnh trang nhà cửa, cải thiện cảnh quan và chuẩn bị các điều kiện đón khách. Theo kế hoạch, địa phương lựa chọn một số hộ dân có điều kiện phù hợp để làm điểm lưu trú, phục vụ ăn uống và tổ chức các hoạt động trải nghiệm. Các hộ được hướng dẫn cải tạo nhà ở, sân vườn, khu vệ sinh, sắp xếp không gian sinh hoạt phù hợp nhưng vẫn giữ kiến trúc nhà ở truyền thống.
Công tác vệ sinh môi trường cũng được chú trọng. Người dân được vận động di chuyển chuồng trại chăn nuôi ra xa khu dân cư, cải tạo sân ngõ, ao vườn, trồng cây xanh, hoa và giữ gìn vệ sinh chung. Đây là những việc cần thiết để tạo không gian sạch đẹp, đáp ứng yêu cầu phục vụ khách du lịch. Cùng với chỉnh trang nhà cửa, địa phương định hướng tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách, chế biến món ăn truyền thống và hướng dẫn trải nghiệm. Người dân cũng được khuyến khích học hỏi kinh nghiệm từ những mô hình du lịch cộng đồng đã hoạt động hiệu quả ở các địa phương khác.
Một trong những nội dung được quan tâm là khôi phục, duy trì các hoạt động văn hóa truyền thống. Các nghi lễ, lễ hội, trò chơi dân gian, nghề dệt thổ cẩm, đan lát, nấu rượu được định hướng giới thiệu đến du khách. Địa phương cũng có kế hoạch thành lập câu lạc bộ văn nghệ để duy trì các điệu múa, làn điệu dân ca và nhạc cụ truyền thống của dân tộc Thái.
*Đa dạng sản phẩm, kết nối điểm đến
Để tạo sức hút, Na Son định hướng phát triển các sản phẩm du lịch gắn với văn hóa, ẩm thực, nghề truyền thống và khám phá thiên nhiên. Du khách đến đây có thể tìm hiểu kiến trúc nhà sàn, thưởng thức các món ăn truyền thống, xem biểu diễn văn nghệ, trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm, đan lát và nấu rượu. Những phong tục đặc trưng của người Thái như Tết Kin Chiêng, lễ cúng bản, tục buộc chỉ cổ tay Péng khuân, sền hảo hằn cùng các hoạt động hội xuân, giao lưu văn nghệ cũng được nghiên cứu đưa vào chương trình trải nghiệm. Qua đó, du khách có cơ hội tìm hiểu đời sống văn hóa của người dân, còn cộng đồng có thêm điều kiện duy trì các phong tục truyền thống.
Bên cạnh văn hóa, địa phương chú trọng khai thác sản phẩm nông nghiệp để phục vụ du lịch. Trong đó, lạc đỏ Na Son là sản phẩm đặc trưng có thể giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ. Các sản phẩm nông nghiệp, thủ công truyền thống không chỉ làm phong phú hàng hóa phục vụ du khách mà còn góp phần tăng thu nhập cho các hộ dân.
Một lợi thế khác là khả năng kết nối điểm du lịch cộng đồng với các địa danh có cảnh quan thiên nhiên trong khu vực như Tù Lu Tìa Ló, đỉnh Phù Lồng, hồ nước tự nhiên Nong U và các điểm tham quan tại xã Pu Nhi, Mường Luân. Việc kết nối các điểm đến sẽ giúp du khách có thêm lựa chọn tham quan, trải nghiệm, đồng thời tạo điều kiện phát triển các dịch vụ ăn uống, lưu trú và mua sắm tại địa phương.
Để quảng bá hình ảnh, Na Son định hướng tăng cường giới thiệu các điểm đến, sản phẩm du lịch trên các nền tảng số và thông qua những hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội tại địa phương. Việc phối hợp với ngành du lịch của tỉnh cũng được chú trọng nhằm kết nối các đơn vị lữ hành, mở rộng khả năng thu hút khách.
Với lợi thế về bản sắc văn hóa và cảnh quan thiên nhiên, Na Son có điều kiện phát triển du lịch cộng đồng gắn với đời sống bản địa. Tuy nhiên, để mô hình phát huy hiệu quả, địa phương cần từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao kỹ năng phục vụ và xây dựng những sản phẩm đủ sức hấp dẫn du khách./.
