Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ riêng của hoạt động nghiên cứu hay chuyển giao công nghệ mà là vấn đề xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của giáo dục đại học.
Chuyển mạnh từ vai trò kiến tạo tri thức sang thúc đẩy đổi mới sáng tạo, không chỉ công bố khoa học, mà còn hướng tới kiến tạo công nghệ, giải pháp và mô hình phát triển mới, góp phần giải quyết các bài toán lớn của quốc gia. Đây là định hướng được lãnh đạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh tại Hội nghị công bố định hướng chiến lược khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026-2030, diễn ra ngày 16/5.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ riêng của hoạt động nghiên cứu hay chuyển giao công nghệ mà là vấn đề xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động của giáo dục đại học. Điều này đòi hỏi giáo dục đại học phải thay đổi, từ chương trình đào tạo, phương thức tuyển sinh, mô hình tổ chức nghiên cứu cho đến các thiết chế hỗ trợ người học và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh đất nước đang ưu tiên nguồn lực cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và các công nghệ chiến lược, trách nhiệm của giáo dục đại học rất lớn, vừa đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, vừa góp phần tạo ra các công nghệ lõi, giải pháp chiến lược và mô hình phát triển mới cho đất nước. Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành được nhiều cơ chế, giải pháp mới để thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mang lại kết quả tích cực. Đáng chú ý, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã sắp xếp lại các nhiệm vụ khoa học công nghệ theo hướng hình thành các chuỗi nghiên cứu liên ngành, thay vì triển khai đơn lẻ như trước đây; đột phá trong chính sách hỗ trợ tài chính cho học viên sau đại học nhằm gia tăng đội ngũ nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và địa phương; đẩy mạnh hợp tác quốc tế thông qua kết nối với các giáo sư, nhà khoa học uy tín trên thế giới, hướng tới mục tiêu 50% công bố quốc tế có đồng tác giả nước ngoài và 30% công bố thuộc nhóm Q1. Trước yêu cầu phải tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ chiến lược, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo với vai trò điều phối và kết nối toàn hệ thống. Trung tâm hướng tới mục tiêu kết nối liên trường, liên ngành và liên kết “ba nhà” nhằm đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường, đặc biệt là phối hợp giải quyết các bài toán lớn của quốc gia.
Theo Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, nếu vẫn giữ phương thức và chương trình đào tạo đơn ngành như trước đây, rất khó có thể thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Để kết nối liên ngành và hướng nghiên cứu vào giải quyết bài toán lớn của quốc gia, điều quan trọng nhất là đội ngũ nhà khoa học phải thay đổi tư duy, dám dấn thân. “Nguồn lực luôn sẵn sàng. Nếu các thầy cô có dự án khả thi, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đồng hành để tạo ra các sản phẩm, công nghệ có khả năng chuyển giao và giải quyết các vấn đề thực tiễn” – Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai khẳng định.
Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2026 - 2030, hạ tầng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo tại Khu đô thị Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được tích hợp với nhiều phòng thí nghiệm và nền tảng dùng chung, bao gồm: phòng thí nghiệm khoa học cơ bản tích hợp công nghệ chiến lược; phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo và hạt nhân; phòng thí nghiệm Net-Zero; phòng thí nghiệm công nghệ số; phòng thí nghiệm kiến trúc và hạ tầng giao thông; phòng thí nghiệm công nghệ sinh học; phòng thí nghiệm công nghệ lượng tử; phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn dùng chung quốc gia; Trung tâm tính toán hiệu năng cao do Thành phố Hồ Chí Minh đầu tư.
Đáng chú ý, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng trở thành tổ hợp công nghệ sâu (deep tech), một trong bốn trụ cột chính của mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo của Thành phố. Thạc sĩ Trần Vũ, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, 9 lĩnh vực ưu tiên thúc đẩy đổi mới sáng tạo gồm: trí tuệ nhân tạo và hệ thống thông minh; toán học, khoa học dữ liệu và tính toán hiệu năng cao; thiết kế vi mạch và công nghệ bán dẫn; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; hệ thống bay không người lái và kinh tế tầm thấp; biến đổi khí hậu, công nghệ carbon và phát triển bền vững; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; đổi mới giáo dục và công nghệ học tập số; tư vấn chính sách cho trung ương và địa phương, đổi mới sáng tạo phục vụ cộng đồng.
Tại hội nghị, Trung tâm Đổi mới sáng tạo và 8 Trường Đại học thành viên Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030, nhằm phát huy sức mạnh toàn hệ thống trong triển khai các nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, kết nối doanh nghiệp, địa phương, nhà đầu tư, chuyên gia trong và ngoài nước./.
