Không chỉ tạo không khí vui tươi, phấn khởi, các hoạt động văn hóa, văn nghệ còn góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, tăng cường tình đoàn kết và khơi dậy tinh thần trách nhiệm của người dân trong xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.
Từ những buổi sinh hoạt văn nghệ tại thôn, bản đến các chương trình giao lưu, liên hoan văn hóa, phong trào văn nghệ quần chúng ở xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đang ngày càng phát triển, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.
*Sức sống văn hóa từ mỗi bản làng
Trong không khí rộn ràng của những ngày hội văn hóa, các thôn, bản ở Mường Ảng lại tưng bừng những lời ca, điệu múa mang đậm bản sắc dân tộc. Giữa sắc màu trang phục truyền thống, những điệu xòe uyển chuyển của đồng bào Thái, tiếng khèn réo rắt của người Mông cùng những tiết mục văn nghệ quần chúng tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng gần gũi, ấm áp. Ở đó, văn hóa không chỉ được thể hiện trên sân khấu mà còn hiện diện trong niềm vui, sự gắn bó và tinh thần đoàn kết của người dân.
Với đồng bào các dân tộc ở Mường Ảng, văn nghệ quần chúng từ lâu đã gắn bó với đời sống tinh thần. Những lời ca, điệu múa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành phương thức thể hiện tình cảm, niềm vui và những ước vọng về cuộc sống. Qua các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được duy trì, đồng thời có thêm điều kiện phát triển phù hợp với nhịp sống hiện đại.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Mường Ảng có 23 thôn, bản với hơn 17.500 nhân khẩu. Địa bàn rộng, dân cư phân bố ở cả khu vực trung tâm và các bản vùng cao, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội chưa đồng đều. Tuy nhiên, từ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và tinh thần hưởng ứng của người dân, phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng vẫn được duy trì, phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần ở cơ sở.
Theo báo cáo của UBND xã Mường Ảng, trong 9 tháng năm 2026, toàn xã duy trì đội văn nghệ quần chúng tại 23/23 thôn, bản. Đây là lực lượng nòng cốt tham gia các chương trình giao lưu, biểu diễn văn nghệ phục vụ nhiệm vụ chính trị, những ngày lễ lớn của đất nước, của tỉnh và địa phương. Đồng thời, các đội văn nghệ còn góp phần gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống, tạo điều kiện để người dân tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa.
Điều đáng ghi nhận là hoạt động văn nghệ quần chúng không chỉ tập trung tại khu vực trung tâm mà còn được duy trì ở các thôn, bản vùng cao. Tùy theo điều kiện thực tế, các đội văn nghệ tổ chức luyện tập, giao lưu, tham gia những chương trình văn hóa, ngày hội của cộng đồng. Thành viên tham gia thuộc nhiều lứa tuổi, từ những người cao tuổi am hiểu dân ca, dân vũ đến thanh niên, phụ nữ yêu thích văn nghệ.
Ở các bản có đông đồng bào Thái sinh sống, những điệu xòe, làn điệu dân ca tiếp tục được phát huy trong các chương trình giao lưu, ngày hội văn hóa. Những động tác uyển chuyển, nhịp nhàng không chỉ thể hiện nét đẹp nghệ thuật truyền thống mà còn mang ý nghĩa gắn kết cộng đồng. Qua mỗi lần sinh hoạt, người dân có thêm cơ hội giao lưu, chia sẻ, đồng thời truyền dạy cho thế hệ trẻ những giá trị văn hóa của dân tộc mình.
Tại những bản vùng cao của đồng bào Mông, tiếng khèn, tiếng sáo và các hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần. Đặc biệt, những nghệ nhân tâm huyết như Nghệ nhân Ưu tú Hậu Phái Sếnh ở bản Pú Súa đã góp phần gìn giữ, trao truyền kỹ năng chế tác, sử dụng nhạc cụ dân tộc. Sự hiện diện của những nghệ nhân trong cộng đồng là nguồn lực quý báu để phong trào văn nghệ quần chúng phát triển theo hướng vừa phong phú, vừa giữ được bản sắc.
Cùng với các hoạt động tại thôn, bản, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Mường Ảng đã chủ động tham mưu tổ chức nhiều chương trình văn hóa, văn nghệ phục vụ các sự kiện chính trị, kinh tế - xã hội. Trong 9 tháng năm 2026, địa phương tổ chức các chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, mừng Đảng, mừng Xuân Bính Ngọ và các sự kiện quan trọng khác.
Đáng chú ý, chương trình văn nghệ tại Lễ phát động trồng cây cà phê, mắc ca và thử nghiệm mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp, tổ chức ngày 3/4/2026 tại bản Pá Liếng, đã góp phần tạo không khí phấn khởi, động viên người dân tích cực hưởng ứng chủ trương phát triển kinh tế của địa phương. Tiếp đó, chương trình giao lưu văn nghệ “Thắm tình quân dân - chung tay vì cộng đồng”, tổ chức ngày 14/4/2026, góp phần tăng cường tình đoàn kết, gắn bó giữa các lực lượng và Nhân dân.
Không chỉ tổ chức các hoạt động tại địa phương, Mường Ảng còn tích cực tham gia những chương trình văn hóa, nghệ thuật cấp tỉnh. Tại Lễ hội Hoa Ban năm 2026, đoàn xã đã giành giải Nhất ở hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm văn hóa, du lịch và không gian trải nghiệm văn hóa; đạt 2 giải A, 1 giải B và 1 giải C tại Liên hoan dân ca, dân vũ, dân nhạc và trình diễn trang phục truyền thống các dân tộc.
Những thành tích này là sự ghi nhận đối với phong trào văn nghệ quần chúng của địa phương, đồng thời cho thấy tiềm năng phát triển các hoạt động văn hóa mang đậm bản sắc. Qua mỗi chương trình, người dân có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi, nâng cao kỹ năng biểu diễn và ý thức gìn giữ văn hóa truyền thống.
Từ những buổi luyện tập giản dị tại thôn, bản đến các sân khấu giao lưu, liên hoan, phong trào văn nghệ quần chúng đang góp phần tạo nên sức sống mới cho đời sống văn hóa ở Mường Ảng. Những lời ca, điệu múa không chỉ mang đến niềm vui mà còn trở thành sợi dây kết nối cộng đồng, nuôi dưỡng tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc.
*Đưa văn hóa trở thành động lực phát triển
Cùng với việc duy trì phong trào văn nghệ quần chúng, xã Mường Ảng xác định phát triển văn hóa phải gắn với xây dựng con người, nâng cao chất lượng cuộc sống và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được xem là phương thức quan trọng để tập hợp, đoàn kết Nhân dân, tạo sự đồng thuận trong thực hiện các phong trào thi đua yêu nước và xây dựng nông thôn mới.
Theo báo cáo của UBND xã, trong 9 tháng năm 2026, toàn xã có 3.554 hộ được công nhận danh hiệu “Gia đình văn hóa”, 17/23 thôn, bản đạt danh hiệu văn hóa. Địa phương duy trì 6 câu lạc bộ “Gia đình hạnh phúc”, đồng thời triển khai Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, tăng cường tuyên truyền phòng, chống bạo lực gia đình và xây dựng nếp sống văn minh.
Những kết quả này cho thấy phong trào xây dựng đời sống văn hóa đang được triển khai trên nhiều phương diện, từ gia đình đến cộng đồng dân cư. Trong đó, các hoạt động văn nghệ quần chúng giữ vai trò quan trọng trong tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức và tạo sự gắn bó giữa các thành viên trong cộng đồng.
Thông qua những buổi sinh hoạt văn hóa, người dân có điều kiện gặp gỡ, trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong lao động sản xuất, nuôi dạy con cái, xây dựng gia đình hạnh phúc và giữ gìn an ninh trật tự. Đây cũng là môi trường thuận lợi để phát huy tinh thần dân chủ, trách nhiệm của mỗi người dân đối với những công việc chung của thôn, bản.
Bên cạnh văn nghệ, phong trào thể dục, thể thao quần chúng cũng được quan tâm phát triển. Các hoạt động giao lưu bóng chuyền, cầu lông và những môn thể thao khác tạo điều kiện để người dân rèn luyện sức khỏe, nâng cao thể chất, đồng thời tăng cường tình đoàn kết giữa các cơ quan, đơn vị và khu dân cư. Địa phương tích cực tham gia các giải thể thao do tỉnh và các sở, ngành tổ chức, qua đó tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, phát hiện những nhân tố có năng khiếu.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao tại Mường Ảng vẫn còn những khó khăn. Theo đánh giá của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã, hoạt động văn hóa, văn nghệ ở một số địa bàn chưa đồng đều; cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sinh hoạt văn hóa, thể thao còn thiếu. Công tác xã hội hóa chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nhân lực thực hiện nhiệm vụ văn hóa ở cơ sở còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều công việc.
Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tổ chức hoạt động văn hóa, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người dân. Đối với các thôn, bản vùng cao, việc duy trì phong trào cần gắn với điều kiện sinh hoạt, lao động sản xuất, lựa chọn những hình thức phù hợp để thu hút đông đảo người dân tham gia.
Cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Đảng ủy xã Mường Ảng đã ban hành kế hoạch triển khai với những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể đến năm 2030. Trong đó, địa phương chú trọng xây dựng con người phát triển toàn diện, môi trường văn hóa lành mạnh, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao khả năng tiếp cận, hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.
Theo kế hoạch, xã phấn đấu trên 80% người dân ở các bản vùng cao được tham gia, hưởng thụ các hoạt động văn hóa; trên 85% người dân được tiếp cận các kênh phát thanh, truyền hình. Đồng thời, phấn đấu 100% học sinh được tiếp cận, tham gia thường xuyên, hiệu quả các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản văn hóa.
Đây là những mục tiêu có ý nghĩa quan trọng, nhất là đối với địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Việc tạo điều kiện để trẻ em, thanh thiếu niên tiếp cận các hoạt động nghệ thuật truyền thống sẽ góp phần hình thành tình yêu văn hóa dân tộc, nâng cao ý thức bảo tồn di sản và xây dựng thế hệ kế cận cho phong trào văn nghệ quần chúng.
Cùng với đó, Mường Ảng chú trọng hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, nâng cao hiệu quả hoạt động của các nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng. Hiện toàn xã có một Trung tâm Văn hóa - Thể thao và 19/23 thôn, bản có nhà văn hóa. Việc tiếp tục đầu tư, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất được địa phương xác định là nhiệm vụ cần thiết nhằm tạo thêm không gian tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân.
Để phong trào phát triển bền vững, xã cũng định hướng phát huy vai trò của các nghệ nhân, người có uy tín và những hạt nhân văn nghệ tại cơ sở. Việc khuyến khích người cao tuổi truyền dạy dân ca, dân vũ, nhạc cụ truyền thống cho thế hệ trẻ không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn tạo thêm nội dung phong phú cho hoạt động văn hóa cộng đồng.
Một hướng đi được địa phương quan tâm là gắn phong trào văn nghệ quần chúng với phát triển du lịch cộng đồng. Theo định hướng đến năm 2030, xã phấn đấu xây dựng ít nhất 2 bản du lịch cộng đồng, trong đó đang nghiên cứu phát triển mô hình tại bản Mánh Đanh và Na Luông. Các hoạt động biểu diễn dân ca, dân vũ, giới thiệu trang phục, ẩm thực và phong tục truyền thống có thể trở thành những trải nghiệm văn hóa đặc sắc, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương.
Đặc biệt, việc kết hợp các hoạt động văn hóa, văn nghệ với quảng bá sản phẩm nông nghiệp đặc trưng được xem là hướng phát triển phù hợp. Trong năm 2026, Mường Ảng đã xây dựng dự thảo kế hoạch tổ chức Ngày hội Cà phê lần thứ I, dự kiến kết hợp giới thiệu sản phẩm cà phê với các hoạt động văn hóa, thể thao và quảng bá du lịch. Đây là cơ hội để phát huy vai trò của phong trào văn nghệ quần chúng trong các hoạt động xúc tiến, giới thiệu tiềm năng phát triển kinh tế của địa phương.
Cùng với việc tổ chức các hoạt động trực tiếp, xã từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Việc giới thiệu các chương trình văn nghệ, quảng bá hình ảnh và những giá trị văn hóa truyền thống thông qua các nền tảng số sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận, đưa văn hóa Mường Ảng đến gần hơn với công chúng.
Trong 9 tháng năm 2026, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đã xây dựng 83 chương trình phát thanh với 410 tin, 125 bài; thực hiện 115 chương trình tuyên truyền pháp luật; đăng tải 1.020 tin, bài trên trang mạng xã hội của xã và hơn 348 bài trên Trang thông tin điện tử. Hệ thống thông tin cơ sở được duy trì đã góp phần tuyên truyền các chủ trương, chính sách, giới thiệu những hoạt động văn hóa và lan tỏa các phong trào thi đua trong cộng đồng.
Từ những lời ca, điệu múa trong các ngày hội đến những buổi sinh hoạt văn nghệ tại thôn, bản, phong trào văn hóa quần chúng đang từng bước trở thành nguồn lực tinh thần quan trọng trong đời sống người dân Mường Ảng. Khi mỗi người dân được tham gia sáng tạo, gìn giữ và hưởng thụ văn hóa, những giá trị truyền thống sẽ tiếp tục được bồi đắp, lan tỏa. Đó cũng là nền tảng để địa phương xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới xây dựng Mường Ảng ngày càng văn minh, giàu bản sắc./.






