Định hướng xây dựng Thủ đô theo mô hình "Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái" dựa trên "bản sao số" và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được tích hợp sâu vào quy hoạch dài hạn.
Hà Nội đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình phát triển với mục tiêu xây dựng nền kinh tế dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Những chuyển động thời gian qua cho thấy Thủ đô đang từng bước chuyển dịch từ tư duy "ứng dụng công nghệ" sang "quản trị bằng dữ liệu", tạo tiền đề hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
* Tạo động lực mới cho kinh tế số và đô thị thông minh
Không chỉ dừng lại ở xây dựng chính quyền số, Hà Nội đặt mục tiêu tạo đột phá về kinh tế số và đổi mới sáng tạo gắn với phát triển thị trường công nghệ, giải quyết trực tiếp các bài toán thực tiễn. Theo đó, thành phố đã đổi mới cơ chế đặt hàng khoa học, công nghệ từ "có gì đề xuất nấy" sang xác định các "bài toán trọng điểm" xuất phát từ nhu cầu quản trị và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Ngay sau khi công bố 30 bài toán trọng điểm, thành phố đã thu hút 108 đề xuất tham gia giải quyết.
Về mục tiêu tăng trưởng, Hà Nội phấn đấu kinh tế số chiếm 22% GRDP vào năm 2026 và tối thiểu 40% vào năm 2030. Trong quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, chuyển đổi số tiếp tục là động lực chiến lược với kỳ vọng đóng góp khoảng 50% GRDP vào năm 2035. Định hướng xây dựng Thủ đô theo mô hình "Văn hiến - Thông minh - Sáng tạo - Sinh thái" dựa trên "bản sao số" và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được tích hợp sâu vào quy hoạch dài hạn.
Cụ thể, quy hoạch đặt trọng tâm vào phát triển giao thông thông minh, quản trị đô thị bằng dữ liệu thời gian thực và mở rộng không gian số. Các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), hệ thống metro, logistics thông minh hay kinh tế không gian tầm thấp đều được thiết kế trên nền tảng dữ liệu số đồng bộ. Đặc biệt, chuyển đổi số được gắn chặt với mục tiêu phát triển xanh, bền vững, hướng tới phát thải ròng bằng "0" thông qua việc chuyển đổi phương tiện công cộng sang năng lượng sạch và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận quá trình chuyển đổi số vẫn đối mặt nhiều thách thức. Hiện thành phố đang theo dõi 637 nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó còn 30 nhiệm vụ quá hạn chưa hoàn thành; tiến độ giải ngân nguồn lực và chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể còn chậm.
Theo các chuyên gia công nghệ, rào cản lớn nhất nằm ở việc thay đổi phương thức vận hành của bộ máy. Thiếu sự liên thông dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và trách nhiệm rõ ràng sẽ dễ dẫn đến tình trạng "số hóa hình thức". Do đó, nguyên tắc "lấy người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả" được xác định là kim chỉ nam giúp tránh đầu tư dàn trải, lãng phí. Việc tập trung vào các chỉ số thực chất như giảm thời gian xử lý thủ tục, giảm giấy tờ, giảm chi phí tuân thủ và tăng tỷ lệ sử dụng dịch vụ số cho thấy công cuộc chuyển đổi số của Thủ đô đang đi vào chiều sâu.
Trong bối cảnh cả nước đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Hà Nội được kỳ vọng giữ vững vai trò đầu tàu, kiến tạo các mô hình quản trị đô thị kiểu mẫu. Sự thuận tiện của người dân trong từng thủ tục hành chính và việc doanh nghiệp tiết giảm được thời gian, chi phí sản xuất kinh doanh chính là thước đo rõ nét nhất cho hiệu quả này.
* Từ dữ liệu đến động lực tăng trưởng kinh tế
Để hiện thực hóa mục tiêu quản trị hiện đại, Hà Nội đã từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung trên nhiều lĩnh vực trọng yếu: khai thác cơ sở dữ liệu của hơn 2,1 triệu thửa đất; công bố 93 bộ dữ liệu mở; thiết lập trên 9,2 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử (đạt gần 99% dân số) và liên thông dữ liệu toàn bộ bệnh viện công lập. Trong lĩnh vực giao thông, kho dữ liệu tập trung cũng đang được hoàn thiện nhằm phục vụ điều hành và xử lý tình huống theo thời gian thực.
Không chỉ phục vụ quản trị công, Hà Nội xác định dữ liệu là đầu vào quan trọng của đổi mới sáng tạo. Thông qua cơ chế đặt hàng từ các bài toán thực tiễn về giao thông, môi trường, giáo dục, y tế, quy hoạch đô thị, di sản và làng nghề, chính quyền kết nối trực tiếp với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp. Cách làm này giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhu cầu quản lý với năng lực nghiên cứu, thúc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa và ứng dụng kết quả khoa học vào đời sống.
Song song đó, thành phố đang xây dựng Trung tâm Đổi mới sáng tạo theo mô hình vận hành linh hoạt, hoàn thiện hệ sinh thái từ nghiên cứu, ươm tạo, tăng tốc đến kết nối vốn và thương mại hóa công nghệ. Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và đặt hàng; khối viện, trường cung cấp tri thức; còn doanh nghiệp và startup trực tiếp phát triển giải pháp thực tiễn.
Về mặt thể chế, Hà Nội đã ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), quỹ đầu tư mạo hiểm và chính sách thu hút nhân tài. Hệ thống các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp công nghệ đang từng bước hình thành với Khu công nghệ cao Hòa Lạc đóng vai trò hạt nhân nghiên cứu - phát triển, tạo nền tảng vững chắc hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP vào năm 2030.
Bằng việc triển khai đồng bộ các chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, Hà Nội đang từng bước lấy dữ liệu làm tài nguyên mới, công nghệ làm động lực mới và đổi mới sáng tạo làm phương thức phát triển. Những chuyển biến bước đầu này không chỉ nâng cao hiệu lực quản trị nhà nước mà còn đang định hình lại toàn diện mô hình tăng trưởng của Thủ đô./.
