Triển khai các chương trình phát triển bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Việt Nam cần chuyển dịch mạnh mẽ từ thu hút đầu tư lắp ráp, gia công sang lựa chọn đúng phân khúc ưu tiên, đầu tư hạ tầng R&D dùng chung.
Việt Nam đã xác định công nghiệp bán dẫn là một lĩnh vực công nghệ chiến lược và ban hành các chương trình phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Đứng trước cơ hội bứt phá mạnh mẽ của ngành công nghiệp bán dẫn nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, bài toán đặt ra hiện nay là làm thế nào để từng bước làm chủ năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), vươn tới các khâu có giá trị gia tăng cao.
Ngày 17/11 tới đây, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Viện Công nghệ và Giáo dục Trí tuệ mới tạo sinh (Viện IGNITE) sẽ tổ chức Hội thảo khoa học "Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam" nhằm tìm kiếm luận cứ khoa học và giải pháp thực thi cho mục tiêu chiến lược này.
*Từ tham gia gia công đến làm chủ khâu giá trị gia tăng cao
Trong cấu trúc kinh tế số và công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn giữ vai trò nền tảng đối với trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán, viễn thông và tự động hóa. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định rõ yêu cầu từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Bước vào giai đoạn triển khai các chương trình phát triển bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Việt Nam cần chuyển dịch mạnh mẽ từ thu hút đầu tư lắp ráp, gia công sang lựa chọn đúng phân khúc ưu tiên, đầu tư hạ tầng R&D dùng chung và đào tạo nhân lực chất lượng cao để tiến sâu vào nghiên cứu vật liệu, thiết kế vi mạch, phát triển chip chuyên dụng và đóng gói tiên tiến.
Hội thảo khoa học "Mô hình chiến lược xây dựng năng lực R&D và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu cho công nghiệp bán dẫn Việt Nam" do Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Hoàng Giang và Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Ái Việt - Viện trưởng Viện IGNITE, Thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Nghị quyết 57) đồng chủ trì. Với sự góp mặt của khoảng 200 đại biểu từ các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, định chế tài chính và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, Hội thảo hướng tới chuyển hóa định hướng chiến lược thành những sáng kiến hợp tác thực chất theo mô hình liên kết "5 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp - Nhà đầu tư - Nhà giáo dục) và mô hình Phòng thí nghiệm sống (Living Lab).
*Đột phá từ đối thoại chính sách và ba bàn tròn chuyên sâu
Khác với các diễn đàn trao đổi thuần túy học thuật, chương trình Hội thảo được thiết kế gắn kết chặt chẽ giữa hoạch định chính sách vĩ mô và giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn tại cơ sở.
Ngay trong Phiên toàn thể buổi sáng, sau Báo cáo đề dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Ái Việt và 5 tham luận trọng tâm phác họa bức tranh toàn cảnh về hiện trạng R&D, công nghệ chiến lược, chuỗi cung ứng toàn cầu, hệ sinh thái "5 nhà" và ngoại giao công nghệ, các đại biểu sẽ bước vào Phiên đối thoại chính sách với chủ đề "Việt Nam cần làm gì trong 5 năm tới để tham gia sâu vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu?". Phiên đối thoại tập trung xác định rõ khâu ưu tiên, cơ chế đầu tư khai thác hạ tầng R&D, giải pháp nhân lực và chỉ tiêu đánh giá kết quả cho giai đoạn 5 năm bản lề.
Tiếp nối mạch thảo luận, Phiên làm việc buổi chiều triển khai đồng bộ 3 bàn tròn chuyên đề nhằm giải quyết các bài toán thực thi. Cụ thể, bàn tròn 1 - Chiến lược bán dẫn cho địa phương: Đúc kết kinh nghiệm triển khai phòng thí nghiệm đóng gói tiên tiến tại địa phương, qua đó xác định cơ chế thu hút đầu tư và nhân lực công nghệ cao phù hợp với đặc thù từng tỉnh, thành phố.
Bàn tròn 2 - Năng lực R&D, phòng thí nghiệm và đào tạo nhân lực: Kết nối kinh nghiệm hợp tác đào tạo nhân lực quốc tế với mô hình R&D tại đại học, Phòng thí nghiệm sống (Living Lab) và giải quyết nhu cầu nhân lực phát triển chip chuyên dụng của doanh nghiệp.
Bàn tròn 3 - Khu đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư: Bàn thảo mô hình phát triển khu công nghệ cao tập trung liên kết viện - trường - doanh nghiệp, hợp tác phát triển công nghệ vật liệu - linh kiện bán dẫn và các đề xuất chính sách tài chính, tín dụng cho sản phẩm bán dẫn Việt Nam.
Một trong những điểm nhấn của Hội thảo là sự tham gia báo cáo và đối thoại của các chuyên gia quốc tế từng giữ trọng trách tại những tập đoàn và trung tâm nghiên cứu bán dẫn hàng đầu thế giới.
Kết quả và các kiến nghị chính sách tổng hợp từ Hội thảo sẽ là nguồn luận cứ khoa học, thực tiễn quan trọng phục vụ công tác tham mưu của Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, góp phần thúc đẩy công nghiệp bán dẫn Việt Nam phát triển tự chủ và bền vững./.
