Việt Nam đang có điều kiện để phát triển các dự án chuyển đổi số quy mô lớn. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp công nghệ trong nước từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, hoạt động chuyển đổi số tại nhiều cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đã có những chuyển biến rõ nét. Nhiều mô hình mới đang dần hình thành theo hướng kết nối dữ liệu và nâng cao hiệu quả vận hành. Nhu cầu liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp ngày càng rõ hơn nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn tới.
*Hình thành hệ sinh thái số kết nối đội ngũ trí thức
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, Nghị quyết 57 đã tạo thêm động lực đối với hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cả nước. Ngay sau khi nghị quyết được ban hành, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã xây dựng kế hoạch triển khai toàn diện nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ liên quan đến khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Một trong những nội dung được tập trung là đổi mới phương thức hoạt động gắn với tinh gọn bộ máy và ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Ngọc Linh, hệ thống liên hiệp hội cấp tỉnh đã được sắp xếp, hợp nhất từ 63 xuống còn 34 đầu mối nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chồng chéo trong quản lý. Song song với quá trình tinh gọn, đơn vị cũng triển khai hệ thống quản lý văn bản điện tử và kết nối liên thông tác nghiệp với hệ thống của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Trước đây, nhiều hoạt động trao đổi chuyên môn, phản biện hay kết nối chuyên gia vẫn được thực hiện thủ công qua nhiều đầu mối, mất khá nhiều thời gian xử lý. Từ thực tế đó, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đang xây dựng đề án chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 với định hướng hình thành hệ sinh thái số thống nhất “VUSTA Digital Ecosystem”. Theo kế hoạch, hệ sinh thái này sẽ bao gồm hệ thống định danh số “VUSTA ID” dành cho hội viên và các hội thành viên; kho tri thức số; nền tảng tư vấn trực tuyến; cơ sở dữ liệu chuyên gia khoa học và công nghệ. Mục tiêu là từng bước hình thành mạng lưới kết nối trí thức trên nền tảng số, tạo điều kiện để các chuyên gia có thể trao đổi chuyên môn, tham gia phản biện và đóng góp ý kiến xây dựng chính sách thuận lợi hơn.
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Ngọc Linh cho biết, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ. Đây được xem là nền tảng để kết nối hiệu quả hơn giữa đội ngũ chuyên gia trong nước với cộng đồng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, qua đó mở rộng mạng lưới đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển đất nước. Thay vì các hình thức kết nối truyền thống, việc hình thành các diễn đàn trực tuyến và nền tảng số sẽ giúp đội ngũ trí thức tham gia vào hoạt động khoa học, phản biện và tư vấn chính sách linh hoạt hơn, không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Điều này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh nhu cầu kết nối chuyên gia liên ngành ngày càng tăng.
Không chỉ tập trung vào chuyển đổi số trong quản lý, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cũng định hướng thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo theo hướng gắn nghiên cứu với ứng dụng thực tiễn. Theo Tiến sỹ Phạm Ngọc Linh, thời gian tới, Liên hiệp hội sẽ tiếp tục hỗ trợ các ý tưởng công nghệ, khuyến khích thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu và tạo điều kiện để trí thức trẻ tham gia nhiều hơn vào hoạt động khoa học công nghệ.
Ở địa phương, hệ thống liên hiệp hội sẽ tiếp tục tham gia chuyển giao công nghệ, hỗ trợ ứng dụng khoa học vào các lĩnh vực như kinh tế tuần hoàn, chuyển dịch năng lượng xanh hay nông nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, đơn vị cũng khuyến khích tăng cường hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm chia sẻ nguồn lực và nâng cao khả năng ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
*Mở rộng thị trường cho doanh nghiệp công nghệ trong nước
Cùng với các tổ chức khoa học, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cũng đang tận dụng động lực từ Nghị quyết 57 để mở rộng thị trường và phát triển các giải pháp số phục vụ nhu cầu trong nước.
Thạc sĩ Vũ Hải Anh, Phó Chủ tịch Công ty SotaTek nhận định, Nghị quyết 57 đã tạo ra những thay đổi rõ rệt đối với thị trường công nghệ thông tin và chuyển đổi số tại Việt Nam. Hiện chiến lược của SotaTek tập trung vào các giải pháp chuyển đổi số có khả năng triển khai trên diện rộng thay vì các dự án nhỏ lẻ. Trong đó, trí tuệ nhân tạo được ứng dụng nhằm tự động hóa quy trình, giảm phụ thuộc vào thao tác thủ công và nâng cao hiệu quả vận hành. Một trong những giải pháp đang được doanh nghiệp nghiên cứu là mô hình “trạm y tế thông minh” dành cho hệ thống y tế cơ sở. Theo Thạc sĩ Vũ Hải Anh, hiện nay nhiều trạm y tế cấp xã, phường vẫn quản lý hồ sơ và hoạt động khám chữa bệnh theo phương thức thủ công, gây khó khăn trong quản lý dữ liệu cũng như phục vụ người dân.
Giải pháp mà doanh nghiệp đang phát triển hướng tới việc số hóa quy trình quản lý khám chữa bệnh, hỗ trợ lưu trữ dữ liệu bệnh nhân và nâng cao khả năng kết nối thông tin giữa cơ sở y tế với người dân. Nếu được triển khai đồng bộ, mô hình này có thể giúp các trạm y tế tuyến đầu giảm áp lực công việc, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
Theo Thạc sĩ Vũ Hải Anh, Việt Nam đang có điều kiện để phát triển các dự án chuyển đổi số quy mô lớn. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp công nghệ trong nước từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ. Doanh nghiệp công nghệ quy mô vừa hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các dự án chuyển đổi số thuộc khu vực công. Vì vậy, doanh nghiệp mong muốn có thêm cơ chế hỗ trợ phù hợp nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong nước tham gia các dự án công nghệ phục vụ chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình đấu thầu, mở rộng khả năng tiếp cận các dự án hành chính công đối với doanh nghiệp công nghệ trong nước./.
