Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ban hành, chỉ đạo đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, tạo động lực để phát triển đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội.
Vấn đề bảo tồn, phát huy, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số luôn là một nội dung quan trọng được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, chỉ đạo trong suốt quá trình lãnh đạo, điều hành đất nước. Với quan điểm nhất quán, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định, văn hóa các dân tộc thiểu số là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng. Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ban hành, chỉ đạo đã góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, bên cạnh đó tạo động lực để phát triển đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc phòng vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tỉnh Lâm Đồng, nơi hội tụ của hơn 40 dân tộc thiểu số, không chỉ nổi tiếng với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, mà còn là vùng đất giàu bản sắc văn hóa. Văn hóa của các dân tộc thiểu số không chỉ là di sản quý giá mà còn là tài sản lớn để phát triển du lịch bền vững.
Trong bối cảnh hiện đại hóa và toàn cầu hóa, việc bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống trở thành một nhiệm vụ quan trọng, gắn liền với chiến lược phát triển du lịch của tỉnh Lâm Đồng, nơi có 48 dân tộc anh em cùng sinh sống.
Lâm Đồng sở hữu một kho tàng tài nguyên nhân văn vô cùng phong phú, đặc sắc với nhiều phong tục tập quán; hệ thống trang phục đa dạng về kiểu dáng, sắc màu của người Thái, Tày, K'ho, Churu, Mạ,..; kiến trúc nhà dài độc đáo; lễ hội văn hóa dân gian đặc sắc như: Lễ hội Nhô Lir bong (mừng lúa mới), Lễ Nhơu Phú (cầu mùa) tại Lạc Dương, Lễ Nhô Dơng (lễ cầu mưa) huyện Đam Rông, Lễ cưới của người K',ho, Lễ vào Nhà mới,...; hệ thống truyện kể đa dạng của dân tộc K,ho, Mạ, Churu; 17 loại hình văn hóa phi vật thể của cộng đồng các dân tộc.
Địa phương này còn có 15 nghệ nhân ưu tú lĩnh vực văn hóa phi vật thể và hàng trăm nghệ nhân nắm giữ các loại hình văn hóa phi vật thể đặc sắc như cồng chiêng, truyện dân gian, thổ cẩm, đan lát, nhẫn bạc...
Văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số Lâm Đồng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hình bản sắc văn hóa của tỉnh và đất nước. Đặc biệt, không gian văn hóa cồng chiêng của đồng bào dân tộc thiểu số Lâm Đồng cùng các tỉnh Tây Nguyên đã được UNESCO công nhận là "di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại".
Sau khi sáp nhập, tỉnh Lâm Đồng mới (Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông) có quy mô dân số trên 3,8 triệu người với 49 dân tộc cùng sinh sống, trong đó có hơn 683.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm khoảng 17,6% dân số. Các dân tộc anh em cùng chung sống ở đây đều có nét văn hóa truyền thống đặc trưng riêng.
Lâm Đồng rất tự hào khi có nhiều di sản văn hóa mà đặc biệt là các di sản văn hóa thế giới. Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO chính thức ghi danh là kiệt tác văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại vào ngày 25/11/2005 đã làm cho đời sống văn hóa các tỉnh Tây Nguyên, trong đó có tỉnh Lâm Đồng nói riêng ngày càng thêm phong phú. Đây là giá trị đặc sắc gắn với đời sống của đồng bào Mạ, K’Ho, Chu Ru, M’Nông ở Lâm Đồng. Tuy nhiên, di sản đang đối mặt nguy cơ mai một do biến đổi đời sống xã hội và sự thờ ơ của thế hệ trẻ.
Tỉnh Lâm Đồng đã triển khai nhiều chương trình bảo tồn, phục dựng lễ hội, sưu tầm tư liệu, xây dựng mô hình sinh hoạt cồng chiêng gắn với du lịch trải nghiệm tại các địa phương. Tỉnh tổ chức Lễ hội cồng chiêng (nay đổi tên là Ngày Hội Văn hóa, Thể thao vùng đồng bào dân tộc thiểu số Lâm Đồng) và trong bất cứ một lễ hội nào dù là lễ hội mới như Festival Hoa hay tại các điểm du lịch, biểu diễn cồng chiêng là một hoạt động mở màn không thể nào thiếu được.
Cồng chiêng trong những năm qua đã được tỉnh Lâm Đồng quan tâm bảo tồn và phát huy bằng Chương trình hành động quốc gia nhằm bảo tồn, khôi phục giá trị của kiệt tác di sản truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại và đã từ lâu đối với Lâm Đồng, văn hóa cồng chiêng các dân tộc Mạ, K’ho, Chu ru, M’Nông...với tư cách là một bộ phận của Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, mang đặc trưng Nam Tây Nguyên đã ít nhiều khẳng định được vai trò, vị trí và giá trị trong đời sống xã hội hiện đại. Đối với một tỉnh có thế mạnh về du lịch thì việc bảo tồn và phát triển các di sản văn hóa, sản phẩm văn hóa, nhất là sản phẩm văn hóa của các dân tộc thiểu số gốc Tây Nguyên gắn với du lịch, thể hiện tiềm năng, thế mạnh vốn có của Lâm Đồng ngày càng tạo ra nhiều sản phẩm du lịch mang giá trị văn hóa đáp ứng yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao của du khách./.
(Bài viết có sự phối hợp thực hiện của Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
